محمد الريشهري

57

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

كه پيش‌تر هم آمد و زمينه‌ساز و شكل دهنده مرحله ديگر است گاه مىلغزد و بدان گونه كه بايد و شايد ، گام بر نمىدارد . اين همه ، مؤمن را مىهراسانَد و از اين كه خشم الهى و عذاب خداوندى دامنگيرش شود ، خوفناك مىشود ، و اگر چنين گردد ، بنده به خود مىآيد و جبران مافات مىكند . افزون بر اين ، باعث مىشود كه بنده مؤمن خدا ، از آغاز ، از خوف آنچه ياد شد ، گِرد نبايدها نگردد و نفس را از اين كه بر گستره زندگى چموشى كند ، باز دارد و افسار زند . بدين سان ، خوف ، مهم‌ترين عامل باز داشتن نفس انسانى از سركشىهاست . فصل سوم اين باب ، گزارش حكمت‌هاى نبوى است درباره آنچه آمد ، با عناوينى چون : " جايگاه خوف الهى " كه مىگويد : اين خوف را چنان در جانت بنشان كه گويى خداوند را مىنگرى . ثمره فهم خوف از خداوند پس از لغزش‌ها ، تنبّه و بيدارى است . بدين سان ، بنده باز مىگردد و از آنچه كرده ، روى بر مىتابد . موضوع فصل چهارم ، " توبه " است : ترغيب به توبه ، اهمّيت توبه و اين كه توبه تا چه مرحله زمانىاى قبول مىشود ، توبه نصوح ، تأخير در توبه و . . . . انسان با بازگشت به حق و يافتن مسير و تأمّل در آنچه بايد انجام دهد ، به زندگى چارچوب‌دار مىرسد و درك اين حقيقت كه هر چيزى كه در اين دنيا شكل مىگيرد ، حساب و كتاب دارد . پس تقوا پيشه مىكند و به " وَرَع " دست مىيازد . عنوان فصل پنجم ، " تقوا ( پرهيزگارى ) " است . اهمّيت تقوا و اين كه تقوا ، دژى براى انسان و كليد كرامت اوست و تبيين اين موضوع ارجمند كه " حقّ تقوا " چيست ؟ متّقين ، كيان‌اند ؟ و آثار تقوا چيست ؟ فصل ششم ، ويژه " وَرَع ( پارسايى ) " و بيانگر نقش آن در عبادت ، تفسير ورع و باورع‌ترين كسان است .